اقدامات طرف مقابل خلاف برجام است/بازگشت پذیری در یک ماه ونیم

مهر، گروه سیاست- محمد مهدی ملکی: در حالی یک سالگی توافق هسته ای میان ایران و گروه ۱+۵ را پشت سر گذاشتیم، که برجام مخالفان و موافقان زیادی در داخل و خارجه از ایران دارد و هر دسته برای اثبات نظر خود به مواردی اشاره می کند.

مهر در ادامه گفتگو با صاحبنظران این حوزه، این بار به سراغ «دکتر بهروز کمالوندی» معاون بین الملل و سخنگوی سازمان انرژی اتمی رفته است.

کمالوندی که سابقه حضور در چند دور پایانی مذاکرات هسته ای در لوزان و وین به همراه علی اکبر صالحی را داشته است، معتقد است «به اهدافی که درنظر داشتیم تقریباً رسیدهxad ایم.»

سخنگوی سازمان انرژی اتمی با بیان اینکه برخی اقدامات طرف مقابل خلاف روح برجام است، اضافه می کند: در صورت تایید نقض برجام طرف مقابل در هیات نظارت و ملغی شدن برجام زمان بازگشت پذیری ایران همان گونه که رهبری معظم هم فرمودند می تواند در یک ماه و نیم باشد که ما می توانیم به تولید ۱۰۰ هزار سو دست پیدا کنیم.

وی با بیان اینکه برجام توانسته گشایش هایی را در ابعاد مختلف سیاسی در فضای بین المللی برای ایران بوجود آورد، افزود: پیش از برجام ما داشتیم به بن بست می رسیدیم و اکنون در مجامع مختلف بین المللی حضور داریم که مشارکت ایران در پروژه بین المللی ایتر (گداخت) یکی از آنها است.

معاون رئیس سازمان انرژی اتمی گفت: ما در مذاکرات می دانستیم که می رویم تا محدودیت هایی را بپذیریم اما مراقب بودیم که آن محدودیت ها به کلیت بحث هسته ای ما آسیبی وارد نکند که موفق هم شدیم و اینگونه نبوده که برخی فکر می کنند اگر الان این تعداد سانتریفیوژ در کشور می چرخد، اعضای مذاکره کننده دوست نداشتند که بیشتر از این شود.

دیپلمات با سابقه کشورمان که سابقه معاونت وزارت خارجه در دولت دهم را هم دارد، تصریح کرد: یکی از موارد دیگری که ما در آینده به آن نیاز داریم افزایش ظرفیت رسانه ای است که بتوانیم صدای خودمان را به گوش جهانیان برسانیم، هر چند الان وضعیت از گذشته بهتر شده ولی در مقایسه با آن حجمی که علیه ما در رسانه ها کار می شود ما توان نداریم.

مشروح این گفتگو در ذیل می آید:

اگر بخواهید در سالگرد توافق هسته ای مهمترین دستاورد برجام را نام ببرید، به چه موضوعی اشاره می کنید؟

اگر چه یک سال از برجام سپری شده ولی ۶ ماه از مرحله اجرای آن گذشته است و هنوز برای گزارش سالانه قدری زود است، چون ما ۶ ماه زمینه xadسازی فراهم میxad کردیم برای روز اجرا؛ اگر بخواهیم یک گزارش سالانه بدهیم باید ۶ ماه دیگر بدهیم ولی از یک سال پیش تاکنون و آنچه که اتفاق افتاده است ما اگر دستهxad بندی کنیم، یکسری مسائل اقتصادی، یکسری مسائل سیاسی و یکسری مسائل فنی است.

در حوزه مسائل سیاسی و اقتصادی من خیلی ورود نمیxad کنم ولی به دلیل تجربیات دیپلماتیک ده ها ساله ای که داشتم میxad گویم ما به لحاظ سیاسی به بنxad بست رسیده بودیم و باید یک راهی پیدا میxad کردیم تا بتوانیم تعاملاتxadمان را در حوزه سیاسی با دنیا گسترده کنیم و برای یک کشوری با ظرفیت xadهای فراوان مانند جمهوری اسلامی ایران این امر لازم است. در این مقطع تاریخی که مقطع تاثیرگذاری چه در سطح منطقه و چه در سطح دنیا است اگر کشورمان مسائل سیاسی xadاش را حل نمی xadکرد و در انزوا بود، مشکلاتش هم قطعا بیشتر بود.

در حوزه اقتصادی و تحریم xadها درست است که بعضی از مسائل و مشکلات حوزه بانکی در بانک xadهای بزرگ همچنان پابرجاست ولی خلل و فُرج زیادی در آن ایجاد شده به طوری که در بین این موانع فضای تنفسی برای ما ایجاد شده است، یعنی چیزی که جلوی تنفس ما را گرفته بود الان اگر نگوییم برداشته نشده است ولی سوراخxad های زیادی ایجاد شده که راه تنفس ما را باز کرده است.

در این مقطع تاریخی که مقطع تاثیرگذاری چه در سطح منطقه و چه در سطح دنیا است اگر کشورمان مسائل سیاسی xadاش را حل نمی xadکرد و در انزوا بود، مشکلاتش هم قطعا بیشتر بودبحث تحریمxad ها یک مساله جداگانه است؛ ولی تصور کنید اگر با همان روش قبلی پیش می xadرفتیم اتفاقاتی که می xadافتاد چه بود؟ و به نظر من می xadتوانست یک مقدار نگراxadنxad کننده باشد. توقف فروش نفت ما و به صفر رسیدن آن، نداشتن بیمهxad های کشتی و نفتکش ها که همه اینها در حال حاضر حل شده است، حالا بعضی مشکلات وجود دارد که حتماً آقای عراقچی باید توضیح بدهند.

در حوزه فنی، چون وقتی ما میxad رفتیم در مذاکرات نمی xadرفتیم که در حوزه فنی همه راهxad ها برای ما باز شود، ما می دانستیم که می رویم که یکسری محدودیت xadها را بپذیریم اما حواسمان بود که این محدودیت xadها طوری نباشد که برای پیشرفت صنعت هسته xadای کشور ایجاد مشکل بکند و به جرات می xadتوانیم بگوییم در این مسیر خوب پیش رفتیم نه تنها محدویت xadهایی که مشکلxad ساز باشد نداریم بلکه موانعی از سر راه ما نیز برداشته شده است که اجازه میxad دهد صنعت هسته xadای ما با شتاب رشد کند.

برجام یک بخش ضمیمه ۳ دارد که توصیه میxad کنم آن بخش را بخوانید که زمینه xadهای همکاری را مشخص کرده است و ما الان داریم این زمینه xadهای همکاری را حس میxad کنیم. از کشورهای مختلف با ما در حال رفت و آمد هستند. آقای دکتر صالحی به اروپا (چک، مجارستان و فرانسه) و به کشورهای آسیایی مثل ژاپن سفر کردند. همه اینها به سرعت زیادی انجام شده و توافقات و تعاملات خوبی در این زمینه انجام شده است.

ما در حوزهxad ای اگر محدودیتی پذیرفتیم حواسمان بود که این درخت در یک زمان زمستان اگر شاخ و برگی از آن بریده شود مشکلی ایجاد نکند، اجازه ندهیم ریشه آن درخت قطع شود، شاخ و برگی را فعلا می زنند و ما پذیرفتیم یک تعداد سانتریفوژ را کم بکنیم، حدود ۹ هزار سانتریفوژ کار می xadکند بشود ۵ هزار سانتریفوژ، این در اصل قضیه مشکلی ایجاد نمیxad کند.

در حوزه فنی فضای بین xadالمللی برای ما باز شده است، آژانس از ما در کمیته xadهای بین xadxadالمللی دعوت نمیxad کرد و الان در تمام کمیتهxad ها شرکت میxad کنیم، بعضی از کمیته xadها، کمیته های استاندارد گذاری است و مشارکتxad ایران خیلی موثر است، از آنها اطلاعاتی به ما می xadرسد و کمیته xadهایی است که توان فنی ما را بالا می xadبرد، نشستxad ها و کارگاهxad های فنی است که اینها قبلا بسته بود و الان باز شده است.

ارتباطات ما با دنیا بیشتر شده است و این صنعت هم نیاز دارد که ما با دنیا ارتباط داشته باشیم. اخیرا هم اتحادیه باتفاق آژانس یک گزارش خوبی در زمینه گداخت در کشور ما پس از بررسی ارائه کرد و رسیدند به این جمع xadبندی و گزارش ۱۴ صفحه xadای که ایران از لحاظ گداخت به لحاظ نیروی انسانی خیلی توانایی بالایی دارد ولی به دلیل محرومیت ناشی از تحریم امکانات و ابزار خوب و کافی ندارد و جمع xadبندی این بود که اگر امکانات و تجهیزات خوبی در اختیار این نیروی متخصص قرار بگیرد می xadتواند منشاء خدمات بالایی بشود.

شاید همین گزارش، فضا را مقداری مهیا کرد که آقای دکتر صالحی سفر موفقی هم به برای پروژه ایتر به فرانسه داشته باشند و این پروژه را ما از نزدیک دیدیم در حالیکه این پروژه xadها قبلاً به روی ما بسته بود.

«ایتر» مربوط به فرانسه نیست ولی فرانسه محل آن است و مربوط به ۷ کشور دنیاست که دنبال استفاده از انرژی همxadجوشی یا گداخت هستند که انرژی آینده جهان و بشریت همین گداخت است. از ۳۰، ۴۰ سال دیگر این شکافت فراموش می xadxadشود یعنی نیروگاه xadهای فعلی عمرشان نهایتاً ۱۰۰ سال دیگر است به عبارت دیگر بعد از ۱۰۰ سال نیروگاه xadهای گداخت جای نیروگاههای فعلی را می xadگیرد.

نیروگاه هxadای فعلی از جنس شکافت و فیژن و طرح جدید از جنس گداخت و فیوژن هستند، یعنی در صنعت هستهxad ای فعلی هسته شکافته می xadشود و در نیروگاه هسته ای آینده که گداخت است، هسته xadها با هم پیوند داده میxad شوند و وقتی اینها با هم جوش میxad خوردند انرژیِ زیادی تولید میxad شود که با آن انرژی بشر هزاران سال به دلیل تولید انرژی گداخت مشکل نخواهد داشت.

کمی بیشتر در خصوص گداخت می فرمایید؟

گداخت همان فعل و انفعالاتی است که در خورشید انجام می xadشود؛ در جلوی ساختمان «ایتر» نوشته بود که انرژی خورشید را به زمین می xadآوریم. هدف این است که فعل و انفعالاتی که در خورشید انجام می xadشود بشر بتواند در زمین تولید کند که این کارها ده xadها میلیارد دلار سرمایهxad گذاری می طلبد، ۷ کشور بزرگ دنیا که با هم همکاری میxad کنند و برای این منظور است که سال ۲۰۴۰، یعنی، ۲۴ سال دیگر اولین نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی گداخت به صورت مدل به دنیا عرضه شود و براساس آن ظرفیتxad های بیشتر و بهتر را درست کنیم.

یعنی بشر خیزی برداشته است برای ۲۵ تا ۵۰ سال دیگر و نیاز هم است چون منابع اورانیوم روزی تمام می xadxadشود و وقتی منابع تمام شد بشر چه باید بکند؟ آن وقت در ایزوتوپxad هایی که در یک لیتر آب وجود دارد از طریق روش گداخت چه بسا بتواند به اندازه ۸ تن مواد فسیلی، انرژی تولید بکند.

در حوزه فنی، چون وقتی ما میxad رفتیم در مذاکرات نمی xadرفتیم که در حوزه فنی همه راهxad ها برای ما باز شود، ما می دانستیم که می رویم که یکسری محدودیت xadها را بپذیریم این را میxad خواهم بگویم یک پروژه xadای به این مهمی در سطح دنیا مشارکت آن برای جمهوری اسلامی ایران یک افتخاری است علی القاعده باید یک سطحی داشته باشید که آنها شما را بپذیرند تا در پروژه مشارکت کنید که این اتفاق افتاده است و یک تیمی طی دو سه هفته آینده به ایران می آیند تا زمینهxad های همکاری مشخص شود و بعداً ما بتوانیم در پروژه ایتر همکاری داشته باشیم و وقتی شما در پروژهxad ایتر هستید هم دهنده هستید و هم گیرنده، در یکی دو موضوع کمک میxad کنید و در ده xadها موضوع اطلاعات و تجربیات را به کشور منتقل میxad کنید.

بنابراین این تعاملات را جمهوری اسلامی ایران نیاز دارد و نمی xadتواند در انزوا باشد، در انزوا ممکن است یک رشدی داشته باشیم ولی این رشد محدود و ناقص است. ما باید با دنیا ارتباط داشته باشیم و قبلاً این ارتباطات بسته بود. بنابراین یکی از دست آوردهای برجام همین تعاملات و ارتباطات با دنیاست که در زمینه xadهای مختلف هسته xadای که نمونه xadهای متعدد زیادی دارد که من به یک نمونه از آن اشاره کردم.

مادامی که سایه تحریم xadهای اولیه باقی باشد و رفع نشود ما نمی xadتوانیم از خیلی از آثار برجام و رفع تحریم های هسته ای آن طور که باید استفاده کنیم؛ سوال اینجاست که اگر آیا تیم مذاکره کننده ما از این همه تاثیرگذاری تحریم های اولیه مطلع بود؟

تا آنجایی که من اطلاع دارم و در جلسات متعددی بودم و بسیاری از جلسات در شورای امنیت برگزار میxad شد و در جریان بودم میxad دانستیم مشکلات چیست و می xadدانستیم تحریم های اولیه برداشته نمی xadشود، دولت امریکا می xadگفت رفع این تحریمxadها در اختیار ما نیست و همان اول این مساله کنار گذاشته شد. به این دلیل که موضوع مذاکره نبود طرف مقابل می xadگفت ما اصلا اختیار این مساله را نداریم که آن را بررسی کنیم و باید موضوع در کنگره مطرح شود.

قرار نبود تحریم xadهای اولیه و حقوق بشری و تروریسم رفع شود، اینها تحریم xadهای ظالمانهxad ای است اما موضوع مذاکره نبودنداما یکسری مسائل وجود داشت که خود اینها همxad ارزشش بالاست یعنی درست است که در تحریم xadهای اولیه اجازه استفاده از دلار را نمی xadدهند یعنی معامله xadای که با دلار باشد مشکل دارد. ولی به صورت یورو و در بعضی ارزها مشکلی وجود ندارد و می xadشود یکسری معاملات را انجام داد یعنی همه موانع برداشته نمیxad شود ولی یک بخش مهمی از آن را برمی xadدارید.

این طور نیست که از ابتدا یک عده فکر کرده xadاند مثلا همه موانع برداشته میxad شود آقای دکتر عراقچی در یکی از جلسات شورای امنیت مثال زیبایی زد و گفت یک نفر دستش را گچ گرفته بود و بعد از اینکه گچ دستش را درآورد از دکتر پرسید آقای دکتر از این به بعد میxad توانم پیانو هم بزنم؟ دکتر گفت بله، گفت چه خوب من قبل از شکستگی دستم نمیxad توانستم پیانو بزنم. قرار نبود تحریم xadهای اولیه و حقوق بشری و تروریسم رفع شود، اینها تحریم xadهای ظالمانهxad ای است اما موضوع مذاکره نبودند.

در مبانی ایدئولوژیک نه ماهیت آمریکا فرق کرده و نه ماهیت ما، یعنی اینکه فکر کنید تمام مشکلات حل شده است و دیگر با هم مشکلی نداریم. این اتفاق نیفتاده است و از ابتدا هم قرار بر این نبوده و همه ما هم می xadدانیم، اما ما به ظرفیتی رسیدیم که می xadتوانیم بحرانxadهای خود را مدیریت کنیم.

وضعیت شوروی سابق را با آمریکا در نظر بگیرید آنها هم چالش ایدئولوژیک داشتند، مساله آنها ایدئولوژیک بود ولی بحرانxad های خود را مدیریت میxad کردند.

مثل بحران موشکی و بحرانxad های مختلف دیگر، یک قدرت بزرگ سعی می xadکند بحرانش را مدیریت کند. چرا گروهی مانند داعش که قدرتی هم به حساب نمی آید میxad تواند مشکل درست کند؟ برای اینکه یک مبانی ایدئولوژیک عجیبی دارد و چون قدرت متانت کنترل را ندارد باعث برخورد میxad شود.

شما می xadتوانید مبانی متفاوت ایدئولوژیک داشته باشید و از برخورد هم پرهیز کنید، یعنی یک طرف آمریکاست، یک طرف جمهوری اسلامی ایران با یک ظرفیت بالا با مبانی اقتدار و قدرت بالا، خب ایران باید چه بکند؟

سال های سال گفتند تمام گزینهxad ها روی میز است و الان هم می xadگویند ولی ما از این حرف آنها نترسیدیم و آن را مدیریت کردیمبرخی افراد از هر دو طرف که ساده فکر میxad کنند می گویند باید برخورد کرد، آن طرف که حس میxad کند قدرتش بیشتر است میxad گوید از بمب استفاده کنیم و مشکل را نظامی حلش کنیم و یک طرف هم ممکن است بگوید از نظر نظامی قوی نیستم و نمیxad توانم مقابله کنم ممکن است درست هم بگویند ولی شما در برنامهxad ریزی کار مملکتی نمی xadتوانید براساس احتمالات برنامهxad ریزی کنید.

ممکن است ما باهم برخورد کنیم و در این برخوردها به جایی هم نرسیم، آنها میxad زنند، هم ما می xadزنیم برای مبانی که نمی xadشود با اینها برنامه xadریزی کرد. کشورهای قدرتمند سعی میxad کنند با اقتدار و فکر و با اندیشه عمل کنند وقتی اندیشه کوچک باشد رگxad های گردن قوی می xadشود.

ما قرار نیست با رگ گردن با دشمن مقابله کنیم و به دشمن هم فهماندیم که با رگ گردن نمی xadتوانید با ما رفتار کنید، سال های سال گفتند تمام گزینهxad ها روی میز است و الان هم می xadگویند ولی ما از این حرف آنها نترسیدیم و آن را مدیریت کردیم.

این را میxadxad خواهم بگویم که از ابتدا قرار نبود تمام مشکلات ما با آمریکا حل شود چه کسی این حرف را زده است؟ اگر کسانی به طرفداری از دولت در تبلیغات این حرف را زده xadاند اشتباه بوده است.

ما میxad دانستیم مشکلات ما با آنها پا برجاست ولی آنها را مدیریت می xadکنیم تا مشکلات کمتر شوند، این اتفاق افتاده است، الان آنها آن فشار اقتصادیسابق را روی ما ندارند، ممکن است دوست داشته باشند این کار را کنند ولی الان آن فشار را ندارند، نفت ما الان صادر میxad شود و پول ما برمیxad گردد و خیلی از بانکxad های بزرگ شاید با ما کار نکنند ولی بانک xadهای کوچک این کار را میxad کنند.

ما قبلاً با صرافیxad ها کار میxad کردیم ولی الان با بانکxad های کوچک و متوسط کار می xadکنیم، درها به روی ما باز شده است و آن فشاری که می xadتوانست به ما بیاورند را دیگر نمی xadتوانند، سرمایهxad گذاران می xadآیند و ما نباید فضا را خراب کنیم نباید طوری رفتار کنیم که گویی جنگی همچنان وجود دارد و تمام نشده است و به سرمایه xadگذاران بگوییم شما نیایید و خودمان باعث ترساندن آنها شویم. ما خودمان باید بگوییم شرایط بهتر شده است، هر چند هنوز تمام مشکلات حل نشده است قطعاً شرایط بهتر شده است باید بگوییم سرمایهxad گذارها شما بیایید.

من ایرادی که به منتقدین میxad گیرم این است که میxad گویم شما با دولت مخالفید درست ولی با ملت و منافع ملی که مخالف نیستید، طوری حرف نزنید که موجب ترساندن کسانی شود که میxad خواهند سرمایه xadگذاری کنند، بنابراین در کل میxad توانم بگویم به آن اهدافی که درنظر داشتیم تقریباً رسیدهxad ایم.

تا چه اندازه به این اهداف دست یافتیم؟

حالا اینکه چند درصد رسیدیم، در مسیر مذاکرات فرض کنید اگر ۷ هزار سانتریفوژ کار میxad کردند بهتر بود ولی با ۵ هزار سانتریفوژ موافقت شد و آن جا به توافق رسیدیم و این طور نبود که دوستانی که رفتند و مذاکره کردند دوست نداشتند ۱۰ هزار سانتریفیوژ باشد و فقط آن آقای منتقد دوست داشته است!

مواردی آنها خلاف برجام عمل کرده اند و جمهوری اسلامی ایران الان اگر بخواهد به عقب برگردد مشکلی نداردآن آقای منتقد اگر خودش میxad رفت مذاکره میxad کرد شاید میxad فهمید مذاکره یعنی چه. بعد از مذاکرات هم طرف مقابل دوست ندارد همه موانع رفع شود و از سرمایه xadگذاران استقبال نمیxad کند که به کشور ما بیایند و سعی میxad کند به نحوی مانع شود.

البته در برجام آمده که اینها خلاف روح برجام است و بله مواردی آنها خلاف برجام عمل کرده xadاند و این میxad شود مبنایی برای کارهای بعدی آنها و اینها آزمایشی است و جمهوری اسلامی ایران الان اگر بخواهد به عقب برگردد مشکلی ندارد.

طبق برجام باید نقض فاحشی صورت گیرد تا برجام مُلغی شود نه هر نقضی، ما الان اگر به نظر هیات عالی نظارت بر اجرای برجام بخواهیم به عقب برگردیم این زمان بازگشت ما چقدر خواهد بود؟

اگر هدف ما ترساندن آنها باشد ۱ ماه تا ۱ ماه و نیم، چون آمریکا به دنیا گفته است ایران با این ظرفیت ۹ هزار سانتریفوژ و این مقدار موادی که جمع میxad کند در یک سال میxad تواند به بمب برسد و ما در طی یک ماه و نیم تعداد سانتریفیوژها و موادمان را می xadتوانیم افزایش دهیم و نه در یک سال و در چند ماه میxad توانیم به آن میزانی برسیم که آمریکا از آن می ترسد، اگر بخواهیم فقط آنها را بترسانیم ولی اگر بخواهیم برسانیم به یک میزانی از غنی xadسازی که خیلی بالا باشد ما یک سال و نیم که حضرت آقا هم به آن اشاره کردند که براساس گزارشات صد درصدی سازمان است، یعنی ما گزارشی به آقا نمی دهیم که بگوییم ۹۹ درصد، آن چیزی که ۱۰۰ درصد است و بتوانیم ۱۰۰ درصد عمل کنیم، را در گزارش ارائه می کنیم.

پس ما میxad توانیم در یک سال و نیم به ۱۰۰ هزار سو برسانیم و البته در همین یک سال و نیم میxad توانیم خیلی کارها انجام دهیم. به طور مثال همان قلب راکتور قبلی را چون نقشهxad هایش را داریم یک بار هم ساخته xadxadایم آن دوره یا چهار یا پنج سال طول کشید چون باید آن را طراحی میxad کردیم، نقشه آن را میxad کشیدیم و زیرساخت درست میxad کردیم برای تولید آن و الان نقشه و زیرساخت را داریم و فقط باید تصمیم بگیریم.

همان قلب را اگر بخواهیم مجدداً بسازیم در همین یک سال و نیم که ظرفیت غنی سازی را اضافه میxad کنیم میxad توانیم آن را هم بسازیم.

آنها از این میxad ترسند که مواد به اندازه یک بمب داشته باشیم در حالی که ما دنبال ساختن بمب نیستیم و اگر ما دنبال ترساندن طرف مقابل باشیم کارسختی در پیش نداریم هدف ما این است که نگرانیxad ها را از بین ببریم این هنر نیست که آنها را بترسانیم.

بعضی از دوستان قاعده عالم پیچیده سیاست را نمی xadدانند، برای همین است که افلاطون میxad گوید افراد خاصی هستند که می xadتوانند سیاست مدار و حاکمین جامعه بشوند، نمیxad شود همه سیاست مدار بشوند همه می xadتوانند در صحنه سیاست باشند ولی همه نمی xadتوانند نسخه بدهند که چنین و چنان کنیم. جمهوری اسلامی با این قدرت و جایگاهی که در سطح دنیا دارد باید ترس را کم کند نه آن را افزایش دهد.

با توجه به اقدامات اخیر آمریکا و بدعهدی آنها ما تا چه زمانی باید به تعهدات خودمان وفادار بمانیم؟

ساز و کاری برای این ها تعریف شده است و آن ساز و کار هیات نظارت است، یک هیات نظارتی وجود دارد که بر اجرای برجام نظارت میxad کند، اگر هیات نظارت تشخیص بدهد که خلاف برجام است شما چنین کنید، سازمان که نمی xadتواند تصمیم بگیرد که افزایش ظرفیت بدهد، این یک تصمیم سیاسی و مربوط به مسئولین کشور است، اطلاعات به آنها داده میxad شود و این اطلاعات میxad رود آنجا تحلیل میxad شود البته ممکن است نقضxad های کوچکی در روند اجرای برجام باشد که اینها می تواند مطرح شود و کمیسیون مشترکی هم برای این کار وجود دارد.

نفت ما الان صادر میxad شود و پول ما برمیxad گردد و خیلی از بانکxad های بزرگ شاید با ما کار نکنند ولی بانک xadهای کوچک این کار را میxad کنندچیزی که ممکن است باعث شود جمهوری اسلامی را تهدید کند، نقض xadهای فاحش است که تشخیص آن هم مربوط به هیات نظارت است براساس گزارشاتی که میxad گیرد، ولی سازمان از ابتدای مذاکرات دو اصل را مورد نظر داشت که حداقل محدودیتxad ها را داشته باشد که به اصل غنی xadسازی صدمهxad ای وارد نشود و یکی حداکثر ظرفیتxad ها را حفظ کنیم که اگر قرار شد به عقب برگردد، بتواند سریعاً برگردد و در این قضیه ما صددرصد نه ۹۹ درصد موفق بودیم یعنی حداقل محدودیتxad ها ایجاد شده است و به غنیxad سازی و تحقیق و توسعه ما ضربهxad ای وارد نشده است و حداکثر ظرفیت هم داریم که حضرت آقا صلاح دانستند به گوشه xadای از آن براساس گزارشی که داده بودیم اشاره کنند و آن را اعلام کنند.

اینکه ما می گوییم نقض برجام برای آمریکا هزینه خواهد داشت، آیا ایران توان این را دارد که آمریکا را در جهان با چالش مواجه کند و یک هزینه سیاسی برای آن ایجاد کند؟

الان شرایط تغییر کرده و اگر بخواهیم به عقب برگردیم این طور نیست که ایران را مقصر معرفی نمایند. البته آنها رسانه xadهای بینxad المللی را در اختیار دارند و ما یکی از چیزهایی که در آینده نیاز داریم، افزایش ظرفیتxad رسانه xadxadxadای است، یعنی بعضی اوقات آنها ناحق را حق جلوه می xadدهند که این به خاطر ظرفیت رسانه xadxadایxad شان است البته الان وضعیت ما نسبت به گذشته خیلی بهتر شده است، صدایمان تا اندازه xadای به جهان میxad رسد ولی در مقایسه با آنها هنوز خیلی فاصله داریم.

میxad توانیم عمودی پیش برویم و در یکسال و نیم به ۱۰۰ هزار سو برسیم و یا قلب راکتور را هم تغییر بدهیمیک ظرفیت سیاسی است که آنها در اختیار دارند و سازمانxad ها و کشورها را بسیج کرده xadاند مانند بسیج کردن ظرفیت سعودی علیه ما در اجلاس کنفرانس اسلامی.

خب در دعوا حلوا پخش نمیxad کنند، بهتر این است که دعوا صورت نگیرد ولی اگر دعوا صورت گرفت دیگر نمیxad توانیم داد بزنیم که چرا این کار را کردی؟ بالاخره دشمن هر کاری بتواند میxad کند و ما بهتر است که به دعوا نرسیم ولی اگر بخواهد دعوایی صورت بگیرد از نظر فنی هیچ مشکلی نداریم ما در روند قبل بصورت عادی پیش می xadرفتیم جلو ولی اگر بخواهیم اوج بگیریم میxad توانیم عمودی پیش برویم و در یکسال و نیم به ۱۰۰ هزار سو برسیم و یا قلب راکتور را هم تغییر بدهیم.

پس ما از نظر فنی مشکلی نداریم و از نظر اقتصادی و سیاسی باید ارزیابی شود. از نظر سیاسی کار بسیار سخت است طرف مقابل ظرفیت سیاسی و بسیج کشورها و سازمانهای بین المللی علیه ما را در حد زیادی دارد.

پس ما هم این توان را تا حدی داریم؟

بله همان طور که گفتم ما هم ظرفیت فشار آوردن به آنها را داریم.

در صورت لغو برجام این موضوع به ضرر کدام طرف خواهد بود؟

هم به ضرر آنهاست و هم به ضرر ما، اینگونه نیست که یکی ضرر ببیند بالاخره طرف مقابل هم تمام توان و ظرفیتxad هایش را بسیج میxad کند. اما مهم این است که طرف مقابل هم می داند ظرفیت ما کم نیست. مهم این است که برای او هزینه بالایی دارد، هم هزینه فنی دارد، هم هزینه حقوقی و هم هزینه سیاسی و اینها را هم می داند و به نظر من مجبور است چند بار این موضوع را برای خودش ارزیابی کند و این طور نیست که ندانسته تصمیم بگیرد.

من قبلا هم گفته xadxadxadxadام در حوزه فنی آنها فکر می xadکردند ما به آن ریتمی که داشتیم در ۳، ۴ سال آینده مثلا به ۴۰ هزار سو میxad رسیدیم ولی ما چیزی که گفتیم، باعث حیرت و تعجب آنها می شود حالا یک قسمت آن را آقا صلاح دانستند و توضیح دادند و گفتند در یک سال و نیم به ۱۰۰ هزار سو میxad رسیم.

در حوزهxad های دیگر هم ما ظرفیتxad های بالایی داریم که میxadxad توانیم درصورت ضرورت آنها را متعجب کنیم.

در بحث بازسازی راکتور اراک آقای صالحی و دیگران بارها بر طراحی آن بر اساس عالی ترین مدل های روز و با مشارکت چین و آمریکا گویا تاکید کرده اند و اینکه آنها بحث هزینه و تجهیزات را تامین می کنند اماشنیده xadها حاکی است که چین و آمریکا عقب کشیده xadاند و ما با یک شرکت ایرانxadی قرارداد داریم برای بازسازی راکتور اراک، این را تایید میxad فرمایید؟

متاسفانه به خاطر مسائل سیاسی این موضوع برای مردم خوب جا نیفتاده است. از ابتدا قرار نبود چین و آمریکا بیایند و کمک مالی بکنند و یا برای ما راکتور بسازند. ما چیزی به نام “Official document” (سند رسمی) داریم که قوی xadترین سند است. من آن زمان هم میxad گفتم حضرت آقا گفته xadxadاند قرارداد داشته باشیم نگفتند قرارداد تجاری، قرارداد یعنی یک توافق متقابل، این اسمش می شود قرارداد.

بعد از مذاکرات هم طرف مقابل دوست ندارد همه موانع رفع شود و از سرمایه xadگذاران استقبال نمیxad کند که به کشور ما بیایند و سعی میxad کند به نحوی مانع شودسند رسمی یک قرارداد است بین ما و آنها یعنی ۶ کشور و ۶ وزیر خارجه امضاء کردند و تعهد دادند در باز طراحی به جمهوری اسلامی کمک کنند و همراهی کنند و یک کار گروهی برای این کار تشکیل بدهند و یک کارگروه تشکیل دادند و با نظر ما سند آن کارگروه را تنظیم کردند و در آن هم اشاره کردند که ما در طراحی، در تامین تجهیزات با ایران همکاری میxad کنیم.

اصلا قرارداد تجاری در آن مقطع لازم نبود ببینید یک قراری باید بین ما و آنها می بود که آنها متعهد بشوند که این کار را انجام بدهند و نام این قرار «سند رسمی» است. چون نام این سند قرارداد نبود بیxad جهت گفتند این خلاف نظر مقام معظم رهبری است.

ما براساس سند برجام مالک و مدیر پروژه هستیم، خب چه کسی باید قرارداد را ببندد؟ مالک پروژه و با چه کسی؟ با هر کسی که خودش تشخیص میxad دهد. مثلا ما تشخیص بدهیم با آمریکا که اصلا از ابتدا بنا نبود و با دولت چین هم که نباید ببندیم، با یک شرکت چینی باید قرارداد ببندیم؛ یک شرکت چینی که در این قضیه درگیر نیست شرکتxad های مختلف هستند و لزوماً هم تنها چین نیست، شرکت های اروپایی هم ممکن است باشند. ما قرارداد تجاری اصلی را با شرکت ایرانی منعقد کردیم.

از ابتدا آن کسی که آمد این فرمایش مقام معظم رهبری را ترجمه کرد و تفسیر به قرارداد تجاری ما با یک کشور خاص کرد هم ظلم به ما کرد هم به مردم چون این نوع اطلاعات غلط بود. از ابتدا قرار بود آنها ملتزم شوند به اینکه اینها این کار را انجام بدهند و یک سند رسمی است که ۶ وزیر خارجه امضاء کردند. این سند خود یک قرارداد بین المللی مهم و الزام آور است.

پس الان بازسازی اراک را با شرکت ایرانی پیش می xadبریم؟

کار اصلی دست شرکت ایرانی است البته با مشارکت شرکتxad های خارجی، چینی و اروپایی هر کدام از این ها یک بخشی از کار را انجام می دهند و کاری که ما از آنها خواستیم این بود که گفتیم در طراحی و در بازسازی و در همه مراحل کنار ما باشید.

ما الان داریم از تجربیات چین و آمریکا استفاده میxad کنیم اما نه به صورت قرارداد. اگرچه وقتی که میxad خواهد به بعضی مراحل برسد ما قراردادهای تجاری خواهیم داشت مثلاً قرارداد نصب تجهیزات باید در زمان خاص امضاء شود قرارداد بازطراحی یک مقدار پیچیده است و مانند قراردادهای معمولی نیست و مثلا باید بگوییم طراحی را ما انجام می xadدهیم ولی شما هم با ما همکاری کنید یا بگوییم شما بازبینی xadاش را انجام بدهید و ما هم باید با شما در بازبینی همکاری کنیم اصلا چنین وضعیتی در دنیا وجود ندارد. لذا قرارداد آن یک قرارداد تیپ نیست و مذاکرات طولانی می طلبد.

در قراردادهای متعارف معمولا میxad گویند ما از صفر تا صد کار را انجام میxad دهیم یا میxad گویند این بخش ها را شما انجام بدهید. ولی اگر بگوییم در بخشxad های مختلف با هم کار بکنیم به این دلیل که میxad خواهیم در تجربیاتش سهیم باشیم کار سخت می شود. می xadتوانستیم قرارداد را یک روزه ببندیم و آنها اصلا این را میxad خواستند که خودشان کار را انجام بدهند ولی ما می xadگوییم نه ما میxad خواهیم خودمان آن را انجام بدهیم و شما با ما همراهی کنید و اینها در فهم این مساله دچار سردرگمی میxad شوند که چه نوع قراردادی است که می خواهند با ما امضا بکنند!؟

ما پیش xadxadنویس قرارداد را تهیه کردیم و گفتیم اینگونه و به آنها دادیم و مدتxad ها طول کشید که به آنها بفهمانیم که قرار داد باید اینگونه باشد و مدت xadها طول کشید که این را روی کاغذ بیاوریم و یک ماه است که آنها دارند روی این کاغذ فکر میxad کنند و هنوز یک مقدار برای آنها عجیب است.

ما چیزی برای پنهان کردن نداریم و ما با مردم صادقانه صحبت میxad کنیم و هر اشکالی باشد به آنها می xadگوییمخب این یک کار خاصی هست، کار از نظر حجم اقتصادی مهم نیست، کل کار را به شرکت خصوصی چین بدهیم میxad شود ۹۰ میلیون دلار حالا یک قسمتی را به آن بدهیم برای او یک عدد کوچکی است. اگر قرار داد ببندیم و بگوییم خودت انجام بده ۹۰ میلیون دلار، او می xadرود و انجام میxad دهد ولی برای ما چه خواهد داشت؟ مثلا میxad گوید سوختش همان سوختی باشد که در الجزایر ساختیم میxad گوییم نه ما سوخت بهتری میxad خواهیم این ویژگی ها را داشته باشد و بنشینیم و با هم آن را طراحی کنیم و او میxad گوید نه من طرح آماده برای تولید سوخت دارم و نقشه xadها و طراحیxad هایش آماده است.

اگر ما بخواهیم فقط دهن یک عده منتقد را ببندیم در یکی دو سال میxad توانیم کار را تمام کنیم و می xadتوانیم بگوییم همان نقشه و همان سوخت را بیاورید ولی میxad خواهیم یک کار بزرگ برای کشور باشد و آن دوستانی که این گونه انتقادات را مطرح می xadکنند یا از روی نادانی و یا خدایی نکرده از روی غرض است. ما چیزی برای پنهان کردن نداریم و ما با مردم صادقانه صحبت میxad کنیم و هر اشکالی باشد به آنها می xadگوییم.

آقای دکتر صالحی دانشمندی است که ۴۰ سال است تدریس میxad کند و دلیلی ندارد بخواهد دروغ بگوید، وقتی میxad گوید من تضمین میxad کنم که مشکل فنی نداریم دیگر برخی افراد که نمی xadدانند “هـ” هستهxad ای را چگونه می نویسند، نباید بگویند آقای صالحی چرا قسم دروغ میxad خورید؟

جیگیلی...